Μ.Η.Τ. 232309

20-12-2018 19:11:48
Ξημερώματα στις 22 Δεκεμβρίου 1944, η σπουδαία ηθοποιός του θεάτρου Ελένη Παπαδάκη οδηγείται στις τότε εγκαταστάσεις της ΟΥΛΕΝ και εκτελείται από την πολιτοφυλακή του ΕΑΜ (ΟΠΛΑ). Ήταν η σκοτεινότερη εποχή της νεοελληνικής ιστορίας. Χωρίς να της επιτραπεί καν να υπερασπισθεί τον εαυτό της, ο λαϊκός «δικαστής» την καταδικάζει σε θάνατο με την κατηγορία του δοσιλογισμού. Λίγο καιρό πριν, το υπό αριστερή διοίκηση Σωματείο Ελλήνων Ηθοποιών την διέγραψε από μέλος του για δοσιλογισμού και με τις κραυγές θάνατος στην... να αντηχούν στην αίθουσα. Ο Μανος Ελευθερίου στο βιβλίο του «η γυναίκα που πέθανε δυο φορές» αφηγείται όλο το χρονικό της προς Άδη πορείας της Ελένης, παραθέτει μαρτυρίες, σκιαγραφεί τον ρόλο που έπαιξαν και συνάδελφοι της ηθοποιοί στο τραγικό τέλος της. Γιατί όμως η Ελένη Παπαδάκη στοχοποιήθηκε; Οι ίδιοι που την κατηγορούσαν για δοσιλογισμό, ήταν αυτοί που της ζήτησαν πολλές φορές να μεσολαβήσει στους Γερμανούς η στην κυβέρνηση Ράλλη για να σώσει ανθρώπους από το απόσπασμα. Και το έκανε. Οι Γερμανοί ανώτεροι αξιωματικοί θαύμαζαν την Παπαδάκη, την εκτιμούσαν, την σέβονταν, και ό λόγος της είχε πέραση σε αυτούς. Η Ελένη ήταν το είδωλο της εποχής, πολύ μορφωμένη, μιλούσε γερμανικά, γαλλικά, αγγλικά, ιταλικά. Ήταν η κορυφαία μας τραγωδός, που ερμήνευε στο Εθνικό θέατρο Αντιγόνη, Εκάβη, Ελενη. Ήταν η ανεξάρτητη γυναίκα, που ζούσε ελεύθερα χωρίς να υπολογίζει πολλές φορές αυτή την τυραννική κοινή γνώμη, ήταν φίλη με κορυφαίους πνευματικούς ανθρώπους της εποχής διανοούμενη και η ίδια, μεγαλοαστή στην καταγωγή και με υψηλές γνωριμίες. Μα πάνω από όλα, παθιασμένη με το θέατρο, η Ελένη Παπαδάκη ζούσε και ανέπνεε για το θέατρο!
Μια θαυμάσια ψυχογραφία της Ελένης κάνει ο Γ. Θεοτοκάς στο μυθιστόρημα του "ασθενείς και οδοιπόροι" μέσα από την ηρωίδα του πρωταγωνίστρια του θεάτρου Θεανώ Γαλάτη. Όμως, το ερώτημα παραμένει. Γιατί αυτό το ποιητικό πλάσμα, όπως την χαρακτηρίζουν όσοι την γνώρισαν, συγκέντρωσε πάνω του όλους τους κεραυνούς του μίσους; Γιατί ενοχλούσε τόσο πολύ η Ελένη; Γιατί βεβαίως το επιχείρημα του δωσιλογισμού ήταν γελοίο. Απλώς βόλευε λόγω εποχής για την δολοφονία πολιτικών αντιπάλων, για αυτό και χρησιμοποιήθηκε επί δικαίων και αδίκων κατά κόρον από τους τότε Ροβεσπιέρους. Ο Πολύβιος Μαρσαν στο βιβλίο του «Ελένη Παπαδάκη. Μια φωτεινή θεατρική πορεία με απροσδόκητο τέλος» αφηγείται την ζωή και την θεατρική πορεία της Ελένης Παπαδάκη, για την οποία οι σύγχρονοι της θεωρούσαν ότι ήταν η μεγαλύτερη ηθοποιός μετά την Κυβέλη και την Κοτοπούλη, που είχε εμφανιστεί στην θεατρική σκηνή. Σύμφωνα με τον Μαρσαν αλλά και τον Μ. Ελευθερίου η ιδιάζουσα προσωπικότητα αλλά και η επιτυχία της όχι μόνο στο ελληνικό αλλά και στο ευρωπαϊκό κοινό, είχαν προκαλέσει το φθόνο πολλών και κάνουν αναφορά σε μεγάλα ονόματα… Θα αρκούσε όμως ο φθόνος και το υποβόσκον μίσος από τον χώρο της για να οδηγήσει στην δολοφονία της; Ενδεχομένως, σε μια σκοτεινή εποχή όπου το κυνήγι μαγισσών αντικατέστησε τον ορθό λόγο να έπαιξε σημαντικό ρόλο. Και είναι γεγονός ότι η διαγραφή της από το Σωματείο έπαιξε καθοριστικό ρόλο για την απόφαση της εκτέλεσης. Υπάρχουν οι δηλώσεις συναδέλφων της γνωστών ηθοποιών που μέχρι και πριν λίγα χρόνια, εντελώς ανερυθρίαστα, υποστήριζαν οτι η Παπαδάκη ήταν ένοχος προδοσίας και σωστά την εκτέλεσαν! Η Ελλάδα, η Αθήνα και το σωματείο ηθοποιών είχαν χωριστεί σε στρατόπεδα. Πρωτοσέλιδα της εποχής, στην πραγματικότητα λιβελογραφήματα προχωρούσαν σε προγραφή προσώπων, μεταξύ των οποίων και η Ελένη Παπαδάκη, στην οποία χρέωναν ακόμη και γάμο!!! με τον κατοχικό πρωθυπουργό Ι. Ράλλη. Τερατώδες ψέμα, αλλά ήταν η εποχή των τεράτων. Τα fake news δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο της εποχής μας. Η Ελένη βοήθησε κόσμο και αριστερούς να σωθούν, έκρυβε όλα τα χρόνια της κατοχής στο πατρικό σπίτι έναν Εβραίο φίλο τους, ωστόσο το κλίμα ήταν τόσο δηλητηριώδες που η μεγαλύτερη ασχήμια εναντίον της γινόταν ευκολότατα πιστευτή. Ο Μάνος Ελευθερίου καταθέτει ότι παρά τις προειδοποιήσεις φίλων της να φύγει από τα εαμοκρατούμενα Πατήσια όπου ήταν το πατρικό σπίτι, αυτή παρέμεινε, δεν ήθελε να ακούσει τίποτε, σίγουρη ότι δεν είχε να φοβηθεί τίποτε και κανένα. Αθώα; Ναι. Απερίσκεπτη όμως; Μέχρι θανάτου. Πρόσφατα ο Μάνος Καρατζογιάννης επιχείρησε μια πολύ ευαίσθητη και προσωπική ανάγνωση της ιστορίας της Ε. Παπαδάκη με το θεατρικό του έργο «Για την Ελένη» και πρωταγωνίστρια την Μαρία Κιτσου. Η «αλήθεια» της Ελένης Παπαδάκη, η δική της αλήθεια, η διαφορετικότητα της, το ανεξάρτητο προοδευτικό πνεύμα της, το άδολο του χαρακτήρα της, η σκηνική της ιδιοφυία επι σκηνής. Και το τραγικό τέλος, η δολοφονία της, το τίμημα για μια στάση ζωής ελεύθερη χωρίς ταμπέλες και έτερο προσδιορισμούς. Η Ε. Παπαδάκη έρχεται ξανά και ξανά μέσα από ηρωίδες της λογοτεχνίας, μέσα απο ιστορικές βιογραφίες, θεατρικά έργα σαν μια τραγική ηρωίδα όπως έζησε και υπήρξε, ζητώντας την δικαίωση. Η Ελένη Βλάχου είχε πει, οτι αν η Παπαδακη ήταν αριστερή θα είχαν γεμίσει οι πλατείες με αγάλματα της. Αλλά δεν ήταν αριστερή. Ούτε και θα την ενδιέφερε αυτού του είδους η αποκατάσταση της μνήμης της. Προφανώς δεν θα ταίριαζε με την αισθητική της. Αλλα αλήθεια είναι, ότι την Ε. Παπαδάκη δεν μπορείς να την κατατάξεις εύκολα κάπου. Και γιατί άλλωστε; Ήταν το τόσο μεγάλο ταλέντο της, αυτή η μοναδική παρουσία στην θεατρική σκηνή που ξεπερνούσε όλα τα μέτρα τα μίζερα και μια γοητευτική, έντονη και ελεύθερη προσωπικότητα που δεν θα μπορούσε να μπει σε κανένα καλούπι. Και αυτό πλήρωσε. Σε μια σκοτεινή περίοδο μισαλλοδοξίας, περιχαράκωσης και κυριαρχίας του ολοκληρωτισμού στη σκέψη και τη στάση ζωής. Που η προσωπική διαδρομή ήταν ακατανόητη και απαγορευμένη. Η βαρβαρότητα στοίχειωσε τον Δεκέμβρη, αλλά και στέρησε την Ελλάδα και τον κόσμο από ένα τέτοιο ταλέντο. Η Ελένη Παπαδάκη εκτελέστηκε με μια σφαίρα στον αυχένα ξημερώματα τις 22 Δεκεμβρίου του 1944, μια σφαίρα στον αυχένα της τέχνης, όπως ειπώθηκε. Ήταν 41 ετών.
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ περισσότερα
ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ