Για την μη υποχρεωτικότητα του εμβολίου θα σας αναφέρω επιγραμματικά την σχετική νομοθεσία που υπέπεσε στην αντίληψή μου:      

 α)  Σύμφωνα με την Σύμβαση ΟΒΙΕΔΟΥ, για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και την Ιατρική, που ισχύει και στην Ελλάδα (κυρωτικός νόμος 2619/1998 ΦΕΚ 132): «Επέμβαση σε θέματα υγείας μπορεί να υπάρξει μόνο αφού το ενδιαφερόμενο πρόσωπο δώσει την ελεύθερη συναίνεσή του, κατόπιν προηγούμενης σχετικής ενημέρωσής του». Αυτό ισχύει για κάθε ιατρική πράξη, προληπτική, διαγνωστική ή θεραπευτική, σύμφωνα με την θεμελιώδη αρχή της «συναίνεσης ύστερα από ενημέρωση», που χαρακτηρίζει την σύγχρονη ιατρική δεοντολογία και αποτυπώνεται στο Δίκαιο.

 β)  Στην ίδια κατεύθυνση με την Σύμβαση ΟΒΙΕΔΟΥ κινείται και η διάταξη του άρθρου 12 παρ. 1 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν 3418/2005).

 γ)  Η προστασία του κοινωνικού συνόλου από την εξάπλωση μεταδοτικών ασθενειών οριοθετείται νομικά από τις διατάξεις του Συντάγματος, καθώς και από την διάταξη του άρθρου 5 παρ. 1 (ε)  της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). 

δ)  Στο άρθρο 4 του Ν. 4675/2020 (ΦΕΚ 54/Α), περί «Πρόληψης, προστασίας και προαγωγής της υγείας», που ψηφίστηκε στις 11/3/20, εν μέσω πανδημίας, αναφέρεται: «Σε περιπτώσεις εμφάνισης κινδύνου διάδοσης μεταδοτικού νοσήματος, που ενδέχεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, μπορεί να επιβάλλεται με απόφαση του Υπουργού Υγείας, μετά από γνώμη της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων της Δημόσιας Υγείας, ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΟΤΗΤΑ του εμβολιασμού με σκοπό την αποτροπή της διάδοσης της νόσου». Σύμφωνα με τον ίδιο νόμο, προϋποθέσεις για την εφαρμογή του εμβολιασμού είναι: 1. Η ομάδα του πληθυσμού για την οποία καθίσταται υποχρεωτικός ο εμβολιασμός με καθορισμένο εμβόλιο. 2. Η τυχόν καθορισμένη περιοχή υπαγωγής στην υποχρεωτικότητα και 3. Το χρονικό διάστημα ισχύος της υπαγωγής στην υποχρεωτικότητα. Όλα αυτά εφόσον η ένταση της απειλής είναι μεγάλη, ότι η Επιστήμη έχει δεχθεί την αποτελεσματικότητα του εμβολίου και ότι είναι ασφαλές χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την υγεία και την προσωπικότητα του ατόμου.

Σύμφωνα με τα προηγούμενα, η προστασία της δημόσιας υγείας θεμελιώνεται συνταγματικά με την γενική υποχρέωση του κράτους «να μεριμνά για την υγεία των πολιτών». Καίτοι το Σύνταγμα δεν προβλέπει υποχρεωτικό εμβολιασμό, το κράτος μπορεί, στα πλαίσια της μέριμνας αυτής, να επιβάλλει περιορισμούς στην προσωπική μας αυτονομία. Ο εμβολιασμός είναι ένα ισχυρό παρεμβατικό μέτρο και το σημαντικότερο όπλο πρόληψης των μεταδοτικών ασθενειών, αφού προσφέρει ανοσία στον οργανισμό και το πιο αποτελεσματικό για την προστασία της δημόσιας υγείας.

 Στην χώρα μας ποσοστό 30-40% των πολιτών δηλώνει ότι δεν πρόκειται να εμβολιαστεί. Οι περισσότεροι λοιμωξιολόγοι υποστηρίζουν ότι για την επίτευξη ανοσίας πρέπει να εμβολιαστεί το 60-70% του γενικού πληθυσμού. Όμως ο κορωνοϊός δεν ήρθε για να φύγει. Το ανεμβολίαστο ποσοστό 30-40% θα μεταδίδει τον ιό στους άλλους ανεμβολίαστους, αλλά και σε όσους έχουν εμβολιαστεί, αφού όπως λέγεται το εμβόλιο θα προκαλεί ανοσία διάρκειας ενός έτους και κατ’ άλλους περίπου 6 μηνών, όπως και το αντιγριπικό εμβόλιο.

 Έπειτα, ενώ η γρίπη εκδηλώνεται κυρίως τους χειμερινούς μήνες, η Covid-19 εκδηλώνεται, όπως αποδείχθηκε, όλες τις εποχές του έτους. Άκουσα στο ραδιόφωνο τον ακόλουθο συλλογισμό από έναν αρνητή των εμβολίων: «Αν κάποιος κάνει εμβόλιο δεν έχει πρόβλημα με την νόσο. Αν δεν το κάνει για τους δικούς του λόγους είναι εκτεθειμένος. Γιατί λοιπόν να είναι υποχρεωτικός;  Μένω εκτεθειμένος με την θέλησή μου και δεν απειλώ κάποιον που το έχει κάνει. Έχω κάποιο κενό στον συλλογισμό μου;». Βεβαίως και υπάρχει τεράστιο κενό. Ο κύριος αυτός μπορεί να μεταδώσει τον ιό σε όσους συνανθρώπους μας η παρεχόμενη ανοσία  από το εμβόλιο έχει λήξει, στους ομοϊδεάτες του, ενώ ο ίδιος μένει εκτεθειμένος με την θέλησή του, όπως μας λέει. Ποιός όμως θα καλύψει τα τεράστια έξοδα ιατροφαρμακευτικής τους περίθαλψης, εξαιτίας της ηλίθιας εμμονής τους; Γι’ αυτό θα πρέπει η κυβέρνηση, μετά τον εμβολιασμό όλων των εχόντων ανάγκη να εμβολιαστούν κατά προτεραιότητα, να ορίσει μια καταληκτική ημερομηνία των  εμβολιασμών. Επειδή οι εμβολιασθέντες καταγράφονται, οι αρνητές του εμβολιασμού θα είναι γνωστοί. Γι’ αυτούς να γίνει εκ των προτέρων γνωστό ότι σε περίπτωση ασθένειάς τους από την Covid-19, θα νοσηλευθούν με δικές του δαπάνες, προφανώς σε ιδιωτικά νοσοκομεία.

 Οι περισσότεροι αρνητές των εμβολίων δεν θεωρώ ότι είναι τόσο ηλίθιοι, ώστε να πιστεύουν τις θεωρίες συνωμοσίες που προσβάλλουν την νοημοσύνη. Απλά πίσω από την άρνησή τους προσπαθούν να κρύψουν μια ιδιότυπη μαγκιά, έναν ηρωισμό έναντι ενός αόρατου πανίσχυρου εχθρού και ταυτόχρονα να εκφράσουν την ασέβεια, αδιαφορία και την έλλειψη αλληλεγγύης τους προς το κοινωνικό σύνολο, τους εκατοντάδες νεκρούς της ασθένειας, στο υγειονομικό προσωπικό  που δίνει καθημερινά έναν τιτάνιο και εξαιρετικά επικίνδυνο αγώνα,  στις δεκάδες χιλιάδες συνανθρώπων μας που έχουν χάσει τις δουλειές τους κ.ά.      

 Πιστεύω ότι για την απόκτηση ανοσίας πρέπει, με βάση τα χαρακτηριστικά του ιού, να εμβολιαστεί ποσοστό 70 - 80% του γενικού πληθυσμού. Γι’ αυτό επιβάλλεται η υποχρεωτικότητα σε όσες περιπτώσεις αυτό επιβάλλεται για την προστασία της δημόσιας υγείας. Τα βασικά σημεία του Ν. 4675/2020, που είναι και το κλειδί για την επίλυση του προβλήματος, είναι η «αναγκαιότητα της υποχρεωτικότητας» και «η ομάδα του πληθυσμού». Ως εκ τούτου, ο υποχρεωτικός εμβολιασμός δεν αποκλείεται σε ορισμένα περιβάλλοντα. Π.χ. στα δημόσια σχολεία ο εμβολιασμός δεν μπορεί να γίνει χωρίς την συγκατάθεση των γονέων. Όμως το σχολείο πρέπει να γνωρίζει τα εμβόλια που έχει κάνει το παιδί, ώστε σε περίπτωση μιας μεταδοτικής ασθένειας, για την οποία δεν έχει εμβολιαστεί, να ζητήσει, για την προστασία του παιδιού, τον κατ’ οίκον περιορισμό του. Στα ιδιωτικά όμως σχολεία, οι διευθυντές μπορούν να απαγορεύσουν την εγγραφή ανεμβολίαστου παιδιού, για λόγους προστασίας των άλλων παιδιών και του προσωπικού τους. Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και η Γνώμη της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής για τον εμβολιασμό των παιδιών, π.χ. στην περίπτωση μηνιγγίτιδας. Στις 3/12/20 έγινε γνωστή απόφαση του ΣτΕ, σύμφωνα με την οποία είναι ΝΟΜΙΜΗ Η ΔΙΑΓΡΑΦΗ ΜΑΘΗΤΩΝ από νηπιαγωγεία και παιδικούς σταθμούς, αν οι γονείς αρνούνται τον εμβολιασμό τους. Έχει φέρει αντίρρηση κανείς μέχρι τώρα για το γεγονός ότι προκειμένου  να ταξιδέψει σε ορισμένες αφρικανικές χώρες ή σε χώρες της Νότιας Αμερικής πρέπει υποχρεωτικά να έχει εμβολιαστεί για τις τοπικές λοιμώξεις και για την ιογενή λοίμωξη του κίτρινου πυρετού;

 Είναι φανερό ότι ο υποχρεωτικός εμβολιασμός μπορεί να επιβληθεί σε ομάδες ανθρώπων που ζουν ή εργάζονται σε διάφορα περιβάλλοντα, όπως π.χ. στο υγειονομικό προσωπικό των νοσοκομείων, στους οίκους ευγηρίας, στις Ένοπλες Δυνάμεις και στα Σώματα Ασφαλείας, στους φυλακισμένους, στα κέντρα αποκατάστασης, στα κέντρα προσφύγων και μεταναστών, αλλά και στους επιβάτες αεροπορικών εταιρειών, όπως ήδη ανακοίνωσε η Qantas Airways, για την προστασία των επιβατών και του προσωπικού τους. Μπορεί επίσης να επιβληθεί σε όσους προσλαμβάνονται στα νοσοκομεία και σε όσους, λόγω επαγγέλματος, συναλλάσσονται με μεγάλο αριθμό πολιτών, όπως π.χ. σε υπαλλήλους τραπεζών, σε υπαλλήλους δημοσίων επιχειρήσεων, για την προστασία εργαζομένων και πολιτών. Είναι δυνατόν ακόμη να δοθούν ορισμένα κίνητρα. Π.χ. σε περιπτώσεις καραντίνας μπορεί να επιτρέπεται η ελεύθερη κυκλοφορία όσων είναι εμβολιασμένοι και όχι όσων αρνούνται τον εμβολιασμό. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις ο πολίτης διατηρεί το δικαίωμά του να εμβολιαστεί ή όχι. Ταυτόχρονα και το κράτος έχει υποχρέωση να μεριμνά για την υγεία των πολιτών, θέτοντας ορισμένους κανόνες και προϋποθέσεις που δεν είναι αντίθετοι με τα δικαιώματα των πολιτών και την ηθική.

 Το νέο εμβόλιο πληροί τα τρία βασικά κριτήρια αξιολόγησης:   ΠΟΙΟΤΗΤΑ (δηλαδή διέγερση του μηχανισμού παραγωγής αντισωμάτων), ΑΣΦΑΛΕΙΑ και ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ. Η αξιολόγησή του, που γίνεται από υψηλού επιπέδου επιστήμονες, που δεν θα διακύβευαν το επιστημονικό τους κύρος και την αξιοπρέπειά τους, βασίζεται σε αυστηρούς κανόνες και προδιαγραφές που τηρούνται   πολύ σχολαστικά. Είναι κλινικά ασφαλές, γιατί το εισαγόμενο mRNA διασπάται αμέσως μετά την μετάφρασή του στο ριβόσωμα από ένζυμα του κυττάρου, τις RNάσες. Είναι πολύ αποτελεσματικό, αφού η αποτελεσματικότητά του κυμαίνεται από 90-95%.

Ο Μιχαήλ Γ. Λουκάς  είναι Ομότιμος Καθηγητής Γενετικής ΓΠΑ