Για την εξέγερση της Χαλκιδικής, ο Σουλτάνος τοποθέτησε πασά Θεσσαλονίκης τον Αμπντούλ Αμπούντ. Ο τελευταίος, βλέποντας την Επανάσταση να επεκτείνεται από Ν. προς Β., κάλεσε στην Θεσσαλονίκη όλους τους προκρίτους της Δ. Μακεδονίας. Οι πιο σημαντικοί, που είχαν ήδη μυηθεί στην Φιλική Εταιρεία, δεν ανταποκρίθηκαν, όπως ο οπλαρχηγός της Νάουσας Ζαφειράκης ή Ζαφείρης Θεοδοσίου (1772-1822) και οι μυημένοι επίσης στην Φιλική οπλαρχηγοί Δημήτριος Καρατάσος (1798-1861) και Αγγελής Γάτσος (1771-1839). Οι τελευταίοι, επειδή ήδη είχαν αρχίσει να γίνονται συλλήψεις, αποφάσισαν, παρουσία και άλλων οπλαρχηγών, να κινήσουν τον λαό της Δ. Μακεδονίας σε εξέγερση. Η απόφαση ελήφθη στην Μονή Παναγίας Δοβρά (που βρίσκεται 5,5 χλμ. βορειοδυτικά της Βέροιας στις ανατολικές υπώρειες του Βερμίου). 

       Κατά τον Γεώργιο Φιλιππίδη, η κήρυξη της επαναστάσεως έλαβε χώρα στις 22/2/1822, Κυριακή της Ορθοδοξίας, στον μητροπολιτικό ναό του Αγίου Δημητρίου με πανηγυρική δοξολογία και ορκωμοσία αγωνιστών. Την ίδια ημέρα οι Καρατάσος και Γάτσος με τους άνδρες τους μπήκαν στην Νάουσα, συνέλαβαν τον βοεβόδα και τους λίγους Τούρκους που υπήρχαν, ενώ ο Ζαφειράκης ύψωσε την επαναστατική σημαία, αυτοδιοριζόμενος πολιτικός και στρατιωτικός αρχηγός. Την επομένη έγινε η σχεδιαζόμενη επίθεση για την απελευθέρωση της Βέροιας, η οποία όμως απέτυχε, λόγω της έγκαιρης προσέλευσης τουρκικού στρατού υπό τον κεχαγιάμπεη του βαλή της Θεσσαλονίκης Μεχμέτ αγά. 

       Εναντίον των επαναστατών κινήθηκε ο Αμπντούλ Αμπούντ με 16.000 άνδρες. Στην Βέροια φυλάκισε 72 προκρίτους και εύπορους πολίτες και εν συνεχεία κατευθύνθηκε προς την Νάουσα. Στις 12/3/22 ένα τμήμα του στρατού του, δυνάμεως 4.000 ανδρών,  επιτέθηκε στην Μονή Δοβρά, όπου είχε οχυρωθεί ο Καρατάσος με 240 παλληκάρια. Ο τελευταίος προκάλεσε σοβαρές απώλειες στους Τούρκους, οι οποίοι τελικά κατανικήθηκαν  με την άφιξη των ανδρών των Ζαφειράκη-Γάτσου, οι οποίοι τους κτύπησαν από τα νώτα. 

       Ο Αμπντούλ Αμπούντ , για να μην λάβει η επανάσταση μεγάλες διαστάσεις, ζήτησε απ’ όλους τους υποδιοικητές της περιοχής να προβούν σε άμεση στρατολόγηση όλων των ατάκτων, με αποτέλεσμα η τουρκική δύναμη να ανέλθει σε 21.000 άνδρες και κατ’ άλλους σε 40.000 άνδρες. Στις 14/3/1822 άρχισε η πολιορκία της Νάουσας, ενώ 10 κανόνια κατέστρεφαν τα αρχοντικά της. Όταν άρχισε ο αποκλεισμός οι Καρατάσος και Γάτσος βρίσκονταν εκτός της πόλεως και ο Ζαφειράκης εντός. Οι εκτός της πόλεως Ναουσαίοι οπλαρχηγοί, με συνολικές δυνάμεις 4.000 ανδρών, σε σύσκεψή τους στην περιοχή  «Γάστρα», κατένειμαν τις δυνάμεις τους σε διάφορες στρατηγικές θέσεις πέριξ της Νάουσας, ενώ ο Ζαφειράκης περιορίστηκε στην συμμετοχή των κατοίκων. Επειδή σε κάθε αναμέτρηση η φθορά των Τούρκων ήταν μεγάλη, ο Αμπντούλ Αμπούντ ζήτησε από τους επαναστάτες να καταθέσουν τα όπλα «ίνα τύχουν αμνηστίας», προειδοποιώντας τους ότι σε αντίθετη περίπτωση θα έχουν «πολύ δυσάρεστον τέλος». Η απάντηση των Ναουσαίων, σε σύσκεψη  υπό τον Ζαφειράκη, ήταν αρνητική.      

       Έκτοτε ο Αμπντούλ Αμπούντ διέτασσε την μια επίθεση μετά την άλλη, με συνέπεια, παρ’ όλες τις προσπάθειες των έμπειρων Ναουσαίων πολεμιστών, οι οποίοι έμειναν αβοήθητοι από την Ν. Ελλάδα, οι Τούρκοι να εισέλθουν στην πόλη στις 6/4/1822, έπειτα από σφοδρό κανονιοβολισμό των ελληνικών θέσεων που  προκάλεσαν ρήγμα στην θέση «Αλώνια». Ακολούθησαν σκληρές μάχες από σπίτι σε σπίτι. Η πόλη έπεσε εκτός από τον πύργο στο βορειοδυτικό άκρο της πόλεως παρά τον ποταμό «Αράπιτσα», στον οποίο είχαν οχυρωθεί ο Ζαφειράκης με τον μεγαλύτερο γυιό τού Καρατάσου και 500 οπλοφόροι. Την νύκτα 7-8 Απριλίου ο Ζαφειράκης επιχείρησε με μερικούς συντρόφους του ηρωική έξοδο. Διέσπασαν τον κλοιό των Τούρκων, αλλά εν συνεχεία προδόθηκαν οι θέσεις τους,  με συνέπεια ο Ζαφειράκης και οι σύντροφοί του να σκοτωθούν πολεμώντας. Τελικά, οι Τούρκοι με συνεχείς επιθέσεις εισήλθαν στον πύργο, όπου έπειτα από σκληρή μάχη σκοτώθηκαν πολλοί υπερασπιστές του, ενώ άλλοι βρήκαν καταφύγιο στο Βέρμιο. Στην πόλη οι οπλαρχηγοί  Ζώτος και Τσούπης με τον μικρότερο γυιό του Καρατάσου και τους συντρόφους τους κλείστηκαν σε μια πυριτιδαποθήκη. Αφού αντιστάθηκαν γενναία, τελικά επιχείρησαν έξοδο, κατορθώνοντας να διαφύγουν στα γύρω βουνά. Στην αποθήκη παρέμεινε ο βαριά τραυματισμένος Ζώτος. Όταν οι Τούρκοι τον πλησίασαν έβαλε φωτιά στην πυρίτιδα και ανατινάχθηκαν όλοι στον αέρα.

       Για την ικανοποίηση των βαρβάρων ενστίκτων του ο Αμπντούλ Αμπούντ  έδωσε εντολή να σφάζεται κάθε συλλαμβανόμενος Ναουσαίος ηλικίας 15-64 ετών. Έγραψε ο ιστορικός  Ευστ. Στουγιαννάκης: «Είχαν φέρει από την Βέροια δήμιους τσιγγάνους, με ξακουστούς τους αρχιδήμιους Πάντσιο και Καραχασάν. Όμως ωμότεροι όλων και πλέον θηριώδεις αναδείχθησαν οι 600 περίπου Εβραίοι που ήλθαν ως εθελοντές από τη Θεσσαλονίκη. Οι Εβραίοι αυτοί ήταν τυφλά όργανα των Τούρκων και οι τρομερότεροι σφαγείς των Χριστιανών. Ένας εκ των Εβραίων δημίων υπερηφανεύονταν στη Θεσσαλονίκη ότι μέσα σε μια ημέρα έσφαξε 64 Ναουσαίους». Για το ίδιο θέμα ο Σπυρίδων Τρικούπης έγραψε: «Πάμπολλοι δε Εβραίοι ένοπλοι και πολύδιψοι χριστιανικού αίματος παρηκολούθουν τον τουρκικόν στρατόν ως εκούσιοι δήμιοι. Έλκοντες έξω της πόλεως τους Χριστιανούς τους ερροπάλιζαν κατακέφαλα και πίπτοντας κατά γης τους έσφαζαν ως βόας».

       Στην πόλη οι Τούρκοι βίασαν γυναίκες, πυρπόλησαν ιδρύματα, ναούς, οικίες, ενώ στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου εσφάγησαν 5 ιερείς. Γράφει ο Στουγιαννάκης: «Παρθένους προ των γονέων ητίμαζον, εγκύων τας κοιλίας έσχιζον, νήπια αρπαζόμενα από των μητέρων των εδιχοτομούντο (δηλαδή τα έσχιζαν στα δύο)». Στις 12 Απριλίου 1822,  13 νέες κοπέλες, καταδιωκόμενες από τους Τούρκους, προτίμησαν τον θάνατο από την ατίμωση, πέφτοντας με τα βρέφη  τους στο βάραθρο του καταρράκτη Αράπιτσα στην περιοχή «Στουμπάνοι».

        Αναφέρει ο Γ.Α. Μαραβελέας (1907-1983) : «Όλες τις αρχόντισσες της Νάουσας και προπαντός τις γυναίκες των αρχηγών, τις έστησαν όρθιες μπροστά στο διοικητήριο σε λάκκους και τις σκέπασαν μέχρι τη ζώνη με χώμα. Έπειτα ο τουρκικός όχλος τις έβριζε, τις έφτυνε και τις χτυπούσε μ’ αναμμένα δαυλιά. Τη στιγμή που τις βασάνιζαν κατέβηκε από το διοικητήριο ο Αβδούλ-Αβούτ πασάς, προτείνοντας να αλλαξοπιστήσουν. Τη γυναίκα και τη νύφη του Ζαφειράκη που αρνήθηκαν τις έκλεισαν μέσα σε σάκους με γάτες και ποντίκια. Τη γυναίκα του Καρατάσου, που στην πρόταση να αλλαξοπιστήσει έβρισε τον Αβδούλ-Αβούτ, την έκλεισαν σε σάκο με φίδια. Άλλες γυναίκες τις φυλάκισαν σε μπουντρούμια και τις άφησαν να πεθάνουν χωρίς νερό και τροφή. Άλλες τις έριξαν σε υπονόμους και έφραξαν τις εξόδους μέχρι να πεθάνουν».  Σύμφωνα με τον αυτόπτη μάρτυρα Πουκεβίλ: « . . . πολλές γυναίκες τις έβαζαν γυμνές μέσα σε σάκους μέχρι τον λαιμό με γάτες και ποντίκια».

       Στις 13/4/22 η Νάουσα είχε καταστραφεί ολοσχερώς. Το κεφάλι του Ζαφειράκη σε ασημένιο δίσκο το προσέφεραν επινίκιο δώρο στον Αμπντούλ Αμπούντ  οι σωματοφύλακές του. Τα κεφάλια των σκοτωμένων στην πόλη μαζί με δεκάδες στεφάνια από κομμένα αυτιά έστειλε ο Αμπντούλ Αμπούντ στην Κωνσταντινούπολη, αποδεικνύοντας έτσι για μια ακόμη φορά το μέγεθος της βαρβαρότητας των Τούρκων.  Από την γενική σφαγή τελικά ξέφυγαν οι Καρατάσος και Γάτσος με 300 άνδρες, οι οποίοι μαχόμενοι συνεχώς έφθασαν στο Μεσολόγγι. Στις 7/5/1822 ο Αμπντούλ Αμπούντ επέστρεψε θριαμβευτικά στην Θεσσαλονίκη, ακολουθούμενος από τον τουρκικό στρατό και τους ατάκτους με την λεία τους, αποτελούμενη από χρήματα, όπλα, σκεύη, έπιπλα, ρούχα, εκκλησιαστκά είδη και αιχμαλώτους, ιδιαίτερα γυναίκες που προορίζονταν για τα σκλαβοπάζαρα.

       Στην περιοχή «Στουμπάνοι», όπου οι νέες γυναίκες με τα βρέφη τους έπεσαν  στο βάραθρο, υπάρχει μνημείο με το άγαλμα της Ναουσαίας  με τα παιδιά στην αγκαλιά της, με την επιγραφή:

«Διαβάτη, στάσου με ευλάβεια στη μνήμη των νεκρών. Μέσα στο βάραθρο που ξανοίγεται μπροστά σου, βρήκαν ένδοξο και ηρωικό θάνατο οι γυναίκες και τα παιδιά της Νάουσας, για την ελευθερία και την ανεξαρτησία του Ελληνικού έθνους στις 22 Απριλίου 1822».

       Για την συνεισφορά της στον αγώνα της απελευθέρωσης από τους Τούρκους, η Νάουσα είναι η μόνη πόλη που φέρει τον τίτλο «ηρωική», με βασιλικό διάταγμα του 1955.