Κάθε φορά που μιλάω για το Σούλι δακρύζω, γιατί αυτή είναι η πατρίδα μου, γιατί εκεί πρίν πολλά χρόνια βρισκόταν οι πρόγονοί μου. Με πονάει αυτός ο τόπος και ας μην έζησα εκεί. Κάθε φορά που πατώ αυτό το αιματοβαμμένο χώμα ανατριχιάζω, με κυριεύει ένα δέος. Αυτό το χώμα, αυτό το μέρος με ενώνει με τους προγόνους μου. Αυτό το χώμα μου δίνει ζωή και δύναμη να συνεχίσω, να μην τα παρατήσω.

Κάθε χρόνο πηγαίναμε στο Σούλι, γιατί εκεί είναι οι ρίζες μας. Από μικρό παιδί είχα άσβεστη την αγάπη για τους προγόνους μου και θυμάμαι που σαν μικρό παιδί 6 - 7 ετών τότε, με τι θέρμη ρώταγα τους γονείς μου<< λέτε να βρώ εδώ κανένα σπαθί >>. Τόσο μεγάλη ήταν η λαχτάρα και η αγάπη μου για το παρελθόν των προγόνων μου.
Και αν κάποιος προσπαθήσει να αμφισβητήσει την Σουλιώτικη καταγωγή μας, η βαριά προφορά, η μπέσα (τιμή), το πείσμα, η έντονη υπομονή και επιμονή, ο ανυπότακτος χαρακτήρας μας, καθώς και η απέραντη αγάπη για την πατρίδα και τον Θεό, είναι αποδεικτικά στοιχεία ότι είμαστε απόγονοι των γενναίων εκείνων Σουλιωτών.
Ωστόσο, εξαιτίας διαφόρων συγκυριών, για πολλά χρόνια δεν μπορούσα να πάω στο Σούλι. Όμως φέτος το είπα και το ορκίστηκα, πως στο Σούλι θα ανέβω, ο κόσμος να χαλάσει. Και δόξα τω θεώ η επιθυμία μου έγινε πραγματικότητα. Φέτος όμως δεν ανέβηκα μόνος με την οικογένεια μου, αλλά με έναν φίλο μου Μανιάτη και το γεγονός αυτό, ήταν για εμένα η μεγαλύτερη τιμή που μπορούσε να μου κάνει ένας φίλος. Επίσης, είναι γνωστό σε όλους, πόσα κοινά στοιχεία έχουν και πόσο καλές σχέσεις είχαν και συνεχίζουν να έχουν οι Σουλιώτες με τους Μανιάτες και με τους Σφακιανούς, αφού το Σούλι, η Μάνη και τα Σφακιά ήταν τα πρώτα, αν όχι τα μοναδικά που διατήρησαν μια σχετική αυτονομία και άσβεστη την φλόγα της Λευτεριάς.
Καθώς λοιπόν ανεβαίναμε στο Σούλι και έβλεπα κάτω τον φαναριώτικο κάμπο και γύρω τα πανύψηλα όρη του Σουλίου, η καρδιά μου άρχισε να χτυπά εντονότερα, η ψυχή μου αναστατώθηκε, λαχταρούσε να φτάσει στον Άγιο τόπο. Και όταν αντίκρισα τις κούλιες( αρχοντικές οικίες) των Σουλιωτών ένα ρίγος με κυρίεψε. Και όταν αντίκρισα το Κούγκι εκεί λύγισα, ένα δάκρυ κύλισε από τα μάτια μου σαν ένα ''ευχαριστώ'' προς εκείνους που έμειναν ώς το τέλος πιστοί στα ιδανικά. Αυτή η πίστη κυλά και στο δικό μας το αίμα, είναι το μόνο πρἀγμα που κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας και αυτή η κληρονομιά θα μας συντροφεύει ως το τέλος αυτής της ζωής μας. Αυτή η τιμή και η αγάπη για την πατρίδα και για τον Θεό είναι έμφυτα μέσα μας. Κι όπως ανυπότακτοι και με αξιοπρέπεια έζησαν οι πρόγονοι μας, έτσι θα ζήσουμε κι εμείς. Κι όταν ένας Σουλιώτης δίνει τον λόγο του δεν τον παίρνει πίσω.
Αυτή είναι η Σουλιώτικη καρδιά και όλοι οι απόγονοι των Σουλιωτών έτσι ενεργούν. Μένουν πιστοί στα ιδανικά, πιστοί στο αίσθημα του σεβασμού και της συμφιλίωσης των λαών μεταξύ τους. Όταν όμως τα ιδανικά, η πατρίδα και οι συμπατριώτες τους κινδυνεύουν, αμέσως παίρνουν θέση. Η μπέσα βρίσκεται βαθιά ριζωμένη στις καρδιές των Σουλιωτών και τους συνοδεύει, όπου κι αν βρίσκονται.
Αν και έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που οι πρόγονοί μας κατοικούσαν στο Σούλι και σήμερα εμείς οι απόγονοι τους, βρισκόμαστε διασκορπισμένοι σε διάφορα μέρη της Ελλάδος, όπως στην Βοιωτία, στο Μεσολόγγι, στο Αγρίνιο, στα χωριά της Λάκκας Σουλίου και του Φαναρίου κτλ, η αγάπη για το ανυπότακτο Σούλι και εν γένει για την Ελλάδα βρίσκεται στο αίμα μας και μεταδίδεται αναλλοίωτη από γενιά σε γενιά.
Οι πρόγονοί μας και οι αγώνες τους για ελευθερία, είναι αυτά που μας συντηρούν, που μας δίνουν δύναμη να αντέξουμε τις δυσκολίες της ζωής. Κι όταν βρισκόμαστε σε μια δύσκολη και ανυπόφορη κατάσταση, αμέσως θυμόμαστε τις πράξεις των προγόνων μας, παίρνουμε δύναμη και με θάρρος αντιμετωπίζουμε τα προβλήματα της καθημερινότητας.
Ωστόσο, σε μια εποχή όπου η κοινωνία μας διέρχεται κρίση αξιών, τόσο η οικογένεια, όσο και το σχολείο, πρέπει να εμφυσήσουν στους νέους την αγάπη για τον Θεό και την πατρίδα και παράλληλα τον σεβασμό προς τους μεγαλυτέρους, προς την διαφορετικότητα και πρός τους άλλους λαούς, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, γλώσσας, οικονομικής - κοινωνικής κατάστασης και πολιτικών πεποιθήσεων.
Ο Χρήστος Κώστας είναι φοιτητής της φιλοσοφικής σχολής, του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας Ιωαννίνων.